Zwangerschap in Nederland — zorg, onderzoeken en echo's
De belangrijkste informatie overzichtelijk bij elkaar
Zwangerschapszorg in Nederland kan anders georganiseerd zijn dan de zorg die vrouwen uit Polen gewend zijn.
Op deze pagina vind je de belangrijkste informatie over:
- wie je zwangerschap begeleidt,
- wanneer je contact opneemt met een verloskundige,
- wanneer een gynaecoloog betrokken wordt,
- welke onderzoeken en echo's worden aangeboden,
- prenatale screening,
- de voorbereiding op de bevalling,
- de bevalling en zorg daarna,
- vergoeding door de zorgverzekering.
Wij stellen geen eigen regels voor zwangerschapszorg op. De informatie is gebaseerd op publicaties van Nederlandse publieke instellingen en organisaties die verantwoordelijk zijn voor de geboortezorg. Bij belangrijke onderwerpen vermelden we bronnen, zodat je de actuele informatie zelf kunt raadplegen.
Ik ben zwanger — wat doe ik eerst?
Na bevestiging van de zwangerschap kun je zelf contact opnemen met een verloskundigenpraktijk naar keuze. Voor aanmelding bij een verloskundige is geen verwijzing van de huisarts nodig.
Tijdens de eerste afspraken bespreek je onder meer:
- je gezondheid,
- eerdere zwangerschappen,
- chronische aandoeningen,
- medicijnen,
- je familiegeschiedenis,
- je leefstijl,
- het verloop van de huidige zwangerschap.
Bij medische indicaties of wanneer specialistische zorg nodig is, kan de verloskundige je verwijzen naar een gynaecoloog in het ziekenhuis.
Bron: Zorginstituut Nederland
https://www.zorginstituutnederland.nl/verzekerde-zorg/v/verloskundige-zorg-zvw
Wie begeleidt je zwangerschap in Nederland?
Verloskundige
Bij een normaal verlopende zwangerschap is de verloskundige meestal je belangrijkste zorgverlener. De verloskundige:
- voert regelmatige controles uit,
- volgt het verloop van de zwangerschap,
- bespreekt onderzoeken,
- geeft informatie over prenatale screening,
- bereidt je voor op de bevalling,
- beoordeelt of specialistische zorg nodig is.
Huisarts
Je huisarts blijft je eerste aanspreekpunt voor veel algemene gezondheidsproblemen en voor zorg die niet rechtstreeks samenhangt met de begeleiding van de zwangerschap.
Gynaecoloog
Een gynaecoloog begeleidt vooral zwangerschappen waarvoor specialistische zorg nodig is. Dat kan onder andere samenhangen met:
- bepaalde aandoeningen van de moeder,
- afwijkingen in het verloop van de zwangerschap,
- bepaalde onderzoeksuitslagen,
- verloskundige complicaties,
- de noodzaak van ziekenhuiszorg.
Dit betekent niet dat iedere zwangere in Nederland regelmatig een gynaecoloog bezoekt.
Bron: CPZ — Geboortezorg in Nederland
https://www.kennisnetgeboortezorg.nl/folder-geboortezorg-in-nederland/
Hoe verlopen de zwangerschapscontroles?
Tijdens vervolgafspraken beoordeelt de verloskundige of arts het verloop van je zwangerschap. De controles worden afgestemd op de zwangerschapsduur en jouw persoonlijke situatie.
Ze kunnen onder meer bestaan uit:
- een gesprek over hoe je je voelt,
- het meten van je bloeddruk,
- het beoordelen van de groei,
- het controleren van de hartslag van de baby,
- het bespreken van onderzoeksuitslagen,
- het bespreken van de bewegingen van de baby,
- voorbereiding op de bevalling.
Naarmate de bevalling dichterbij komt, worden de afspraken doorgaans frequenter. Het volledige schema kan per praktijk en afhankelijk van het verloop van de zwangerschap verschillen.
Bloedonderzoek aan het begin van de zwangerschap
Aan het begin van de zwangerschap wordt bloedonderzoek aangeboden binnen het programma PSIE — Prenatale Screening Infectieziekten en Erytrocytenimmunisatie.
Bij dit onderzoek wordt bepaald:
- de ABO-bloedgroep,
- Rhesus D,
- Rhesus c,
- de aanwezigheid van antistoffen tegen rode bloedcelantigenen,
- een hiv-infectie,
- hepatitis B,
- syfilis.
Het onderzoek is vrijwillig en wordt alleen met toestemming van de zwangere uitgevoerd. Het wordt vroeg in de zwangerschap aangeboden.
Daarnaast wordt het hemoglobinegehalte (Hb) bepaald. Glucoseonderzoek behoort niet tot het basispakket van de PSIE en mag niet als een routinematig onderdeel van dit programma worden voorgesteld.
Bron: RIVM / PNS
https://www.pns.nl/prenatale-screeningen/bloedonderzoek-zwangeren
Bron: De Verloskundige — aanvullende bevestiging
NIPT — vanaf 10 weken zwangerschap
De NIPT is een bloedonderzoek bij de zwangere. Het onderzoek zoekt naar aanwijzingen voor bepaalde chromosoomafwijkingen bij het kind.
In Nederland is de NIPT mogelijk vanaf 10 weken zwangerschap. Deelname is vrijwillig.
De NIPT geeft geen volledige diagnostische zekerheid. Bij een afwijkende uitslag kun je kiezen voor vervolgonderzoek.
Bron: RIVM / PNS
https://www.pns.nl/prenatale-screeningen/nipt
De 13 wekenecho
In Nederland wordt de 13 wekenecho momenteel aangeboden binnen de landelijke wetenschappelijke IMITAS-studie. Het onderzoek kan worden uitgevoerd van 12 weken en 3 dagen tot en met 14 weken en 3 dagen zwangerschap. Deelname is vrijwillig.
Het doel is om vroeg te kijken naar bepaalde lichamelijke afwijkingen bij het kind. De 13 wekenecho vervangt de 20 wekenecho niet.
Op dit moment kun je alleen deelnemen aan de 13 wekenecho als je ook meedoet aan de wetenschappelijke IMITAS-studie. Je zorgverlener bespreekt de voorwaarden en toestemming met je.
Bron: RIVM / PNS
https://www.pns.nl/prenatale-screeningen/13-wekenecho
https://www.pns.nl/professionals/nipt-seo/etseo/wat-is-het
De 20 wekenecho
De 20 wekenecho onderzoekt de lichamelijke ontwikkeling van het kind. Het onderzoek kan plaatsvinden tussen 18 weken en 0 dagen en 21 weken en 0 dagen zwangerschap.
Het RIVM adviseert bij voorkeur de periode van 19 weken en 0 dagen tot en met 19 weken en 6 dagen.
De 20 wekenecho is een ander onderzoek dan de NIPT en de 13 wekenecho. Ze vullen elkaar aan, maar vervangen elkaar niet.
Bron: RIVM / PNS
https://www.pns.nl/prenatale-screeningen/20-wekenecho
NIPT, 13 wekenecho en 20 wekenecho — wat is het verschil?
NIPT
- bloedonderzoek,
- vanaf 10 weken,
- gericht op aanwijzingen voor bepaalde chromosoomafwijkingen.
13 wekenecho
- echoscopisch onderzoek,
- van 12+3 tot en met 14+3 weken,
- vroege beoordeling van bepaalde lichamelijke afwijkingen.
20 wekenecho
- echoscopisch onderzoek,
- van 18+0 tot en met 21+0 weken,
- uitgebreidere beoordeling van de lichamelijke ontwikkeling.
Je kiest zelf of je deze onderzoeken wilt laten doen.
Bron: RIVM / PNS
https://www.pns.nl/13-wekenecho/verschillen-nipt-13-wekenecho-20-wekenecho
Officiële informatie is ook in het Pools beschikbaar
Het RIVM biedt ook Poolstalige informatie over prenatale screening, waaronder de NIPT, de 13 wekenecho en de 20 wekenecho.
Officiële informatie van het RIVM in verschillende talen:
https://www.pns.nl/professionals/nipt-seo/informatiemateriaal
Het College Perinatale Zorg bundelt voorlichtingsmateriaal over zwangerschap en geboortezorg in verschillende talen. De Talentool geboortezorg bevat materialen voor de periode vóór de zwangerschap, tijdens de zwangerschap, de bevalling en de periode daarna.
Materialen in het Pools:
https://www.kennisnetgeboortezorg.nl/talentool-geboortezorg/?_search_language=pools
Hoe werkt de Nederlandse zwangerschapszorg? — informatie in het Pools
Het College Perinatale Zorg verzamelt ook informatie en video's die de Nederlandse geboortezorg in het Pools uitleggen. Je vindt er onder meer informatie over:
- de organisatie van de zorg,
- veranderingen tijdens de zwangerschap,
- leefstijl en voeding,
- stress,
- organisaties die kunnen helpen.
Bron: College Perinatale Zorg
https://www.kennisnetgeboortezorg.nl/talentool-geboortezorg/?_search_language=pools
Wanneer is een gynaecoloog nodig?
De meeste normaal verlopende zwangerschappen kunnen door een verloskundige worden begeleid. Als tijdens de zwangerschap gezondheidsproblemen, een verhoogd risico of de noodzaak van aanvullende onderzoeken of behandeling ontstaan, kan de verloskundige je verwijzen naar een gynaecoloog of het ziekenhuis.
Bron: Zorginstituut Nederland
https://www.zorginstituutnederland.nl/verzekerde-zorg/v/verloskundige-zorg-zvw
Een aanvullende gynaecologische consultatie in het Pools
Een privéconsult vervangt de Nederlandse geboortezorg niet.
Als je:
- vragen hebt over het verloop van je zwangerschap,
- je uitslagen in het Pools wilt bespreken,
- klachten wilt laten beoordelen,
- behoefte hebt aan een aanvullende gynaecologische consultatie,
- van een arts het advies hebt gekregen om een aanvullende echo te laten maken,
- de ontvangen informatie beter wilt begrijpen,
kun je een consult bij dr Barbara Blicharczyk overwegen.
Een privéconsult vervangt de reguliere begeleiding door de Nederlandse verloskundige of het ziekenhuis niet wanneer die zorg nodig is.
Waar kun je bevallen?
Afhankelijk van het verloop van de zwangerschap, medische indicaties, de regionale organisatie en je voorkeuren kun je bevallen:
- thuis,
- in een geboortecentrum,
- in een ziekenhuis.
Welke mogelijkheden beschikbaar zijn, hangt onder meer af van de vraag of je onder eerstelijnszorg valt of een medische indicatie voor ziekenhuiszorg hebt. Bespreek je mogelijkheden met je verloskundige.
Bron: CPZ — Geboortezorg in Nederland
https://www.kennisnetgeboortezorg.nl/folder-geboortezorg-in-nederland/
Wat vergoedt de basisverzekering?
Verloskundige zorg valt onder de basisverzekering. Prenatale screening wordt aangeboden binnen het landelijke programma voor prenatale screening. De financiering hangt af van het soort onderzoek en eventuele medische indicaties. De kosten van verloskundige zorg en onderzoeken binnen het prenatale screeningsprogramma vallen niet onder het verplichte eigen risico.
Ook voor kraamzorg geldt geen verplicht eigen risico, maar in bepaalde situaties kan wel een wettelijke eigen bijdrage gelden.
Niet alle andere zorg tijdens de zwangerschap is automatisch vrijgesteld van het eigen risico. Het kan onder meer gelden voor sommige medicijnen, medisch vervoer of laboratoriumonderzoek buiten het prenatale screeningsprogramma.
Omdat de regels voor vergoeding kunnen veranderen, moet je actuele informatie raadplegen bij Zorginstituut Nederland, Rijksoverheid of je eigen zorgverzekeraar.
Bron: Zorginstituut Nederland
https://www.zorginstituutnederland.nl/verzekerde-zorg/v/verloskundige-zorg-zvw
https://www.zorginstituutnederland.nl/verzekerde-zorg/k/kraamzorg-zvw
https://www.zorginstituutnederland.nl/verzekerde-zorg/e/eigen-risico-zvw
Kraamzorg — zorg na de bevalling
Kraamzorg is een kenmerkend onderdeel van de Nederlandse geboortezorg. Na de bevalling helpt de kraamverzorgende onder meer met:
- het observeren van de gezondheid van moeder en kind,
- ondersteuning bij de voeding,
- praktische informatie,
- hulp tijdens de eerste dagen na de bevalling.
Kraamzorg valt onder de basisverzekering, maar er kan een wettelijke eigen bijdrage gelden. Controleer de voorwaarden bij je eigen zorgverzekeraar.
Een officieel overzicht van de geboortezorg
Het officiële materiaal Geboortezorg in Nederland legt uit:
- hoe de zorg georganiseerd is,
- welke rol de verschillende zorgverleners hebben,
- wat je kunt verwachten,
- welke keuzes je hebt,
- hoe je aan beslissingen over je zorg kunt deelnemen.
College Perinatale Zorg:
https://www.kennisnetgeboortezorg.nl/folder-geboortezorg-in-nederland/
De inhoud van dit materiaal en de folder Zwanger! vormde ook de basis voor de website Alles over zwanger:
https://www.allesoverzwanger.nl/
Heb je vragen over je zwangerschap?
Begrijp je iets in het Nederlandse zorgsysteem niet, heb je onderzoeksuitslagen, wil je een gynaecologisch consult of een echo bespreken, of wil je je situatie rustig in het Pools bespreken? Neem dan contact met ons op.
Maandag–zaterdag, 09:00–18:00
Belangrijke informatie
De informatie op deze pagina is algemeen en informatief. We hebben deze verzameld en geordend op basis van publicaties van Nederlandse publieke instellingen, beroepsorganisaties en organisaties die verantwoordelijk zijn voor de geboortezorg.
Deze informatie vervangt geen persoonlijk advies van:
- je verloskundige,
- je huisarts,
- je gynaecoloog,
- het ziekenhuis,
- een andere zorgverlener die verantwoordelijk is voor je zorg.
Het verloop van de zwangerschap, de onderzoeken, het controleschema en de plaats waar je wordt begeleid hangen af van je persoonlijke situatie.
Vergoedingen en regels voor eigen bijdragen en het eigen risico kunnen veranderen. Controleer vóór een beslissing over zorg de actuele informatie bij je zorgverlener en zorgverzekeraar.
Bij een spoedsituatie of ernstige of snel toenemende klachten moet je niet alleen op de informatie op deze pagina vertrouwen. Neem rechtstreeks contact op met de juiste zorgverlener.
Informatie voor het laatst gecontroleerd: 7 oktober 2026.